De algoritmes achter het toeslagenschandaal


Algoritmes zijn overal. Dus is het niet verwonderlijk dat ze ook een rol speelden bij de besluitvorming achter het toeslagenschandaal. Je kunt je natuurlijk afvragen, wat wij als informatieprofessionals daarmee van doen hebben. Cynthia Liem heeft daar wel een antwoord op:

In het veelbesproken toeslagenschandaal speelden digitale en algoritmische componenten een belangrijke rol. Hoewel er in het toeslagenschandaal sprake was van een toepassing die ver af lijkt te staan van de informatieprofessional (automatische inschatting van onrechtmatigheid/fraude), hebben de gebruikte digitale en algoritmische componenten wel degelijk veel overeenkomsten met componenten waar een informatieprofessional mee te maken zou krijgen in zoek- en aanbevelingsscenario’s.

 
Vandaar dat we blij zijn dat juist zij ons komt vertellen hoe het daarmee zat en welke les ook wij daaruit kunnen trekken. De bovenstaande quote komt dan ook uit de tekst over haar lezing die ze ons had toegestuurd. Voor dagblad Trouw (zie boven) en RTL-nieuws heeft ze – samen met Trouw-columnist Ilyaz Nasrullah – namelijk onderzoek gedaan naar die “digitale en algoritmische componenten” die de belastingdienst gebruikte.

Cynthia was al eens eerder bij ons te gast. In 2019 bleef ze met de voorbeelden in haar lezing nog dicht bij haar andere discipline, de muziek – zij is ook professioneel uitvoerend musicus. Aan onderstaande toen gemaakte foto is dat wel af te zien. Dit keer sluit zij in hoge mate aan bij de actualiteit.

Nieuwsbrief gemist?

Had je vorige week onze nieuwsbrief gemist?
Daarin illustreerden we aan de hand van vier voor ons vakgebied relevante vragen, wat het programma van de tiende VOGIN-IP-lezing te bieden heeft. Althans wat betreft de vier lezingen die antwoord geven op die vragen. Dat zijn er vier van de acht die je 11 mei kunt beluisteren.

Hier kun je die nieuwsbrief alsnog lezen.
Hier kun je je abonneren, zodat je de volgende aflevering (met onder meer nieuws over de andere vier lezingen) niet ook mist.

Maar je hoeft natuurlijk niet op die volgende nieuwsbrief te wachten. Je kunt ook nu meteen al op deze website kijken waar die andere vier lezingen over gaan.

Had je onze nieuwsbrief niet gemist, maar had je je toch nog niet aangemeld, dan …..
>>> Programma
>>> Aanmelden

Factchecker Brecht Castel komt 11 mei naar VOGIN-IP

Factchecking is al lang een thema bij de VOGIN-IP-lezing. Zo verzorgt Alexander Pleijter al een paar jaar een goedbezochte (en altijd goed beoordeelde) workshop “Zo wordt je factchecker”.
Dit jaar is er daarnaast ook een lezing, waarvoor we het in het buitenland zoeken. Brecht Castel, journalist/factchecker bij het Belgische Knack, metheeft ook een eigen OSINT YouTube-kanaal, komt ons bijpraten vanuit zijn ruime ervaring met het toepassen van factchecking-technieken.

Nu op dit moment een eindeloze stroom nepnieuws over Oekraïne internet overspoelt, benadrukt Brecht nog maar weer eens dat OSINT en burgerjournalistiek goede middelen zijn om fake nieuws door te prikken. Maar dan nog blijft de vraag welke doorprikkers betrouwbaar zijn. Ook persoonlijk zullen we moeten weten hoe we hun feiten zelf nog weer kunnen checken. Natuurlijk hoopt iedereen dat 11 mei de oorlog in Oekraïne intussen voorbij zal zijn – wellicht een vrome wens – maar ook daarna zal er altijd weer ander nieuws zijn dat je met de kritische blik van Brecht op waarde moet blijven schatten.

Een workshop?

Het workshop-programma voor 11 mei krijgt al aardig vorm. Het belooft ook flink afwisselend te worden (al blijft die afwisseling voor individuele deelnemers natuurlijk maar beperkt zichtbaar, want je kunt nu eenmaal niet meer dan twee workshops volgen). Die afwisseling uit zich ook in het feit dat we enerzijds een paar “gouwe ouwe” in de herhaling gezet hebben, maar er anderzijds ook een paar helemaal nieuwe workshops zijn, waarvan zowel de onderwerpen als de docenten nieuw zijn.

Die gouwe ouwe zijn de workshops van Ewoud Sanders (hoe je slimmer zoekt in Delpher), van Alexander Pleijter (hoe je factchecker wordt) en van Guus van den Brekel en Robin Ottjes (hoe je aan full-text artikelen komt). Omdat die workshops in het verleden steeds weer volgeboekt waren, verwachten we daar ook nu weer voldoende belangstellenden mee te trekken. Daar komt bij dat de workshop van Guus en Robin dit keer echt maar 1x gegeven zal worden, omdat zij zelf dit keer ook eindelijk wel eens wat van de rest van het programma willen volgen.

Helemaal nieuw is een workshop over Linked Open Data door een team van Triply dat zo’n workshop ook jaarlijks verzorgt voor het Platform Linked Data Nederland (PLDN). Nieuw in ons programma is ook de workshop van Sandra Fauconnier die deelnemers laat kennismaken met een open source data-opschoon tool OpenRefine. Het noemt zichzelf “a powerful tool for working with messy data“. Ook wie nog niet zo “technisch” is, kan in de workshop van Kristina Hettne kennis maken met eenvoudig zelf te programmeren tools, gebaseerd op het bekende “Librarycarpentry” concept, een soort “low- of no-coding” initiatief uit de biibliotheekwereld. Een vierde nieuw gezicht is Max Kemman die deelnemers wegwijs zal maken in methoden voor het analyseren van grote hoeveelheden tekstuele informatie.

En dan zijn er nog wat tussengevallen. Joyce van Aalten is al heel wat jaren actief bij VOGIN-IP, maar dit keer zal haar workshop gaan over het bouwen en gebruiken van knowledge graphs. Erik Elgersma komt weliswaar voor de tweede keer met zijn workshop over het opzetten van een informatieafdeling. maar is daarmee in onze ogen nog geen gouwe ouwe geworden.

Word je op basis hiervan al zo enthousiast dat je je meteen al zou willen aanmelden? Dan zul je toch nog even moeten wachten. Want dit lijstje is nog maar voorlopig; we zijn nog in onderhandeling met een paar meer workshopdocenten. Zodra meer bekend wordt, zal dat bijgewerkt worden op deze overzichtspagina. En ook de rest van het programma – de lezingen – willen we al verder klaar hebben voor we de inschrijving echt starten.

Het programma


Het programma voor de komende VOGIN-IP-lezing is nog niet klaar, maar er wordt wel hard aan gewerkt. Het vaste organiserende team is daartoe uitgebreid met een adviescommissie die vanuit verschillende achtergronden ideeën voor sprekers en workshops kan inbrengen en bespreken. Overleg vindt nog even via Zoom plaats. Maar ook dat blijkt heel inspirerend en vruchtbaar te kunnen zijn.
Het overleg heeft dan ook al geresulteerd in een flink aantal uitnodigingen aan potentiële sprekers en workshopdocenten. Voor de workshops zijn er zelfs al vijf toegezegd. Houdt hier onze berichten over de voortgang in de gaten.

Alle goeds voor 2022


Het VOGIN-IP-team wenst een ieder die de afgelopen tien jaar wel eens een VOGIN-IP-lezing heeft bezocht (en ook alle andere lezers van dit bericht) vredige feestdagen en een inspirerend 2022.
Gezien de huidige golf van omikronbesmettingen voegen we daar de urgente wens voor een goede gezondheid aan toe. Daarbij tevens de optimistische verwachting dat door coronamaatregelen en vaccinaties die golf de komende maanden geleidelijk weer zal uitdoven. Achter die verwachting schuilt wel enig eigenbelang. Zo hopen we namelijk onze vakgenoten op 11 mei bij de OBA in Amsterdam in een live setting een veilige 10de VOGIN-IP-lezing te kunnen aanbieden.
Laten we daar vast op toosten.

Marjo, Monique, Peter, Will, Eric

Extra terugblik op VOGIN-IP-2021

Op de valreep nog een stukje over VOGIN-IP-2021. Last minute kunnen we de bezoekers van onze site nog de door Marjo Bakker en Cindy Lammers geschreven terugblik op VOGIN-IP-2021 uit het decembernummer van IP aanbieden – ook voor wie geen abonnee van het blad is.

Dat is dan meteen een opwarmertje voor de nieuwe koers van IP. Met ingang van 2022 gaat het vakblad “hybride”. Van de gebruikelijke negen nummers zullen abonnees er vier nog gewoon (ouderwets?) in de brievenbus ontvangen; de overige vijf krijgen ze online. Lees hier de aankondiging.

Spraakherkenning anno 1999

In de Belgische krant De Standaard stond 10 december een bericht dat oude herinneringen opriep.



Lernout & Hauspie was destijds een veelbelovend taaltechnologiebedrijf in Ieper in “Flanders Language Valley“. Eind jaren ’90 van de vorige eeuw gooiden zij hoge ogen met onder meer – toen al – spraakherkenningssoftware en automatische tekstvertaling. Vandaar dat in 1999, op de allereerste IP-lezing, de verre voorganger van onze huidige VOGIN-IP-lezingen, ook een presentatie over hun product geprogrammeerd was. In het verslag van die congresdag in IP (nov. 1999) stond onderstaand fragment over dat verhaal van Lernout & Hauspie.



Hoewel ze mooie producten ontwikkelden – ook Microsoft had een licentie genomen op een deel van hun technologie – bleken er ernstige zakelijke malversaties te hebben plaatsgevonden. Zo waren fictieve transacties in Zuid-Korea in de boeken opgenomen. Gevolg was dat het bedrijf twee jaar na die mooie IP-lezing failliet ging. Veel kleine lokale Vlaamse investeerders zijn daarbij hun geld kwijtgeraakt. Twintig jaar later meldt De Standaard nu dat het Gentse Hof van Beroep uiteindelijk uitspraak heeft gedaan dat €650 miljoen schadevergoeding uitbetaald moet worden aan ruim 4000 gedupeerden.
In de twintig jaar die sinds dat faillissement zijn verlopen, heeft taaltechnologie een stormachtige verdere ontwikkeling doorgemaakt. In de afgelopen VOGIN-IP-lezing gaf Antal van den Bosch daar in zijn keynote (video) nog een mooi overzicht van. In de overvloed aan spraak- en vertaalproducten die dit heeft opgeleverd, denk ik niet dat nog erg veel van die oorspronkelijke Vlaamse technologie van L&H terug te vinden is.


PS: In België blijkt the story of L&H nog altijd levend te zijn: The Legend of Lernout & Hauspie (tweet)

Save the date


COVID heeft gemaakt dat afgelopen jaar de VOGIN-IP-lezing op een voor ons ongebruikelijk tijdstip werd gehouden. In de evaluatie na afloop vroegen we de deelnemers daarom naar hun voorkeur. De meesten bleek het niet echt uit te maken of het voortaan in het voorjaar (maart) of het najaar zou zijn. Van degenen die wel een voorkeur hadden, ging die veelal uit naar maart. Omdat voor het organiserend comité het voorjaar ook een geschiktere tijd is, hebben we besloten ons evenement voortaan weer zo veel mogelijk in die periode te houden. Komend jaar meteen al teruggaan naar maart had als belangrijk nadeel dat dat wel erg kort na het vorige congres in oktober zou zijn. Voor ons liet dat weinig tijd voor voorbereiding en het was ook maar de vraag of voldoende van onze vaste deelnemers amper vijf maanden later al opnieuw acte de présence zouden geven. Rekening houdend met de bij de OBA nog beschikbare data en met nog enkele andere randvoorwaarden, zijn we uiteindelijk op 11 mei uitgekomen. Dit keer dus op een woensdag.
Zet de datum dus vast in uw agenda. Meer nieuws komt begin volgend jaar op deze website.
En ….. in 2023 gaan we wel weer terug naar maart (en naar de donderdag ….).