SAVE THE DATE! donderdag 21 maart 2019

De datum is vastgelegd; ook in 2019 komt hij weer. En dat al voor de zevende keer!
Op donderdag 21 maart organiseren VOGIN en vakblad IP weer gezamenlijk de VOGIN-IP-lezing. Het evenement wordt ook dit keer weer in de OBA gehouden.

Zoals gebruikelijk wordt het weer een dag vol lezingen en workshops rond het thema “zoeken en vinden van informatie”. Voor iedereen die dagelijks professioneel met informatie bezig is, is #voginip uitgegroeid tot toonaangevend evenement om greep te houden op de nieuwste trends en ontwikkelingen in het informatievak en om daarover met vakgenoten te discussiëren.
Wil je nog even kijken hoe het in maart 2018 toeging? Speel dan onze filmclips nog eens af en bekijk de foto’s (in ons Flickr-album).
Intussen werken we druk aan het nieuwe programma. De eerste keynote is bekend, maar we houden de spanning er nog even in: volgende week zullen we de naam wereldkundig maken. Voor een aantal workshops zijn er ook al toezeggingen.
Zodra er nieuws is over sprekers en workshops, zullen we dat hier melden.

Solid en Pods, Ruben en Tim

Hoewel het thema van Ruben Verborgh’s keynote op de VOGIN-IP-lezing afgelopen maart, eigenlijk het modieuze “blockchain” was, ging zijn verhaal in feite over het gedecentraliseerde web. En dat staat nu ineens alom in de belangstelling, vooral nu Tim Berners Lee zich daar zo sterk voor maakt. Het heeft intussen zelfs de Volkskrant al gehaald. In Ruben’s lezing kwamen al spoedig de “pod‘s” aan de orde, die ook centraal staan in het Solid-project (https://solid.inrupt.com/) van Tim Berners Lee. Een project dat ook al redelijk het project van Ruben Verborgh blijkt te zijn.

Op de Decentralized Web Summit 2018, begin augustus in San Francisco, hielden Ruben en Tim Berners Lee daar dan ook samen een presentatie over. Hieronder de opgenomen live stream van die dag, die we op tijdstip 4:58:40 laten starten, bij het begin van hun optreden. (Zodat u de voorgaande 5 uur niet ook hoeft af te spelen).


.
De presentatie die Ruben Verborgh daar gebruikte, “Solid: empowering people through choice”, is ook apart beschikbaar.
En dan is er ook nog een meer recente versie, voor een workshop on Decentralizing the Semantic Web, 21 en 22 oktober in Wenen: “Tim Berners-Lee & Ruben Verborgh / Solid: Linked Data for personal data management”
En op de International Semantic Web Conference deze week, was Ruben ook weer present, met Decentralizing the Semantic Web through incentivized collaboration

Als we toen geweten hadden dat we bij de VOGIN-IP-lezing in feite de nieuwe Tim Berners Lee in huis hadden, dan zouden we 28 maart waarschijnlijk (nog) wel wat beter hebben opgelet bij Ruben’s lezing.

Alle columns

Niet al zijn columns gingen over zoeken, maar Google en zoekmachines werden wel heel vaak genoemd. Ook op deze “zoeken & vinden”-blog willen we daarom graag melden dat alle 102 columns die Eric Sieverts in de jaren 1997-2015 voor vakblad Informatie Professional schreef, nu in één document zijn verzameld. De woordenwolk hierboven die ter gelegenheid van de 100ste column was gemaakt, geeft maar een bescheiden indruk van de gevarieerde onderwerpen die in die lange periode aan de orde kwamen. (Her)lezen dus …

Blijven we nog Googlen?

Gepubliceerd in InformatieProfessional september 2018, onder

TOEKOMST VAN HET ZOEKEN | Eric Sieverts


© Informatie Professional (Uitgeverij IP, Voorburg)

Is Google nog wel een zoekmachine? Er zijn heel wat signalen die maken dat je dat in twijfel kunt trekken.

Van die signalen zijn tal van voorbeelden te geven. Zo viel in de keynote op Google’s ontwikkelaarscongres Google-I/O in mei, met aankondigingen van wel honderd nieuwigheden, slechts tweemaal het woord ‘search.
Maar er is meer.

Verdwijnende functionaliteit

Dat de afgelopen jaren allerlei zoekfunctionaliteit is verdwenen, is al herhaaldelijk door allerlei zoekprofessionals als Phil Bradley, Karen Blakeman of Danny Sullivan gememoreerd. En daaraan lijkt nog geen eind gekomen met recente veranderingen in image search en het afschaffen van het “info:” commando. Soms lijkt het overigens te helpen als je je daar kwaad over maakt. Afgelopen najaar waren er geruchten dat ook twee favoriete tools van dé Nederlandse internet zoekexpert Henk van Ess zouden verdwijnen. De * woord-wildcard en de AROUND(n) afstandsoperator waarmee je naar bepaalde patronen in tekst kunt zoeken. Maar dankzij extra ophef die Henk hierover georganiseerd had, kon hij vlak voor kerst op Twitter melden:

PageRank

Het octrooi op Google’s pagerank, de functionaliteit waaraan Google zijn bijna-monopolie op websearch te danken heeft, is vorig jaar verlopen. De 20 jaar dat een vinding beschermd wordt, waren om. Niet dat Google overigens geld verdiende aan het uitbaten van dat octrooi, want dat stond nog altijd op naam van Stanford University, waar Larry Page en Sergey Brin studeerden toen ze hun nieuwe methode van ranking bedachten. Bovendien lijkt pagerank een steeds minder belangrijke rol te spelen bij het presenteren van zoekresultaten. Een eerste stap in die richting was de personalisatie van de ranking die al jaren geleden zijn intrede deed. Kennis over wat een gebruiker eerder gezocht en bekeken had, begon een net zo belangrijke rol te spelen als de op backlinks gebaseerde pagerank.

Semantiek en intentie

Nog een stapje verder gaan de pogingen van Google om vragen concreet te beantwoorden. In het semantische tijdperk gaat het er niet langer om welke letters een zoeker intikt, maar om de betekenis daarvan. En belangrijker nog, om de intentie van de zoeker. Wat wil die eigenlijk weten? Hoe kan daarop direct antwoord gegeven worden, liefst zonder een lijst met tien blauwe links naar webpagina’s. Daarvoor moeten zoekvragen geïnterpreteerd en begrepen worden, zelfs als die maar uit een enkel woord bestaan. Er wordt hoog opgegeven van de zelflerende algoritmes – deep learning – die hiervoor in de module RankBrain zitten. Maar in de praktijk blijken op veel simpeler niveau de locatie van de gebruiker en het gebruikte apparaat nog de belangrijkste rol te spelen. Zo kreeg ik onlangs in Italië, hoewel persoonlijk bij Google ingelogd, vooral Italiaanse zoekresultaten op mijn niet-Italiaanse zoekvragen. Locatiegegevens bleken veel belangrijker bij het vaststellen van mijn intentie dan wat Google al van me wist. Want thuis bekijk ik vrijwel nooit Italiaanse webpagina’s. Google blijkt zich er overigens van bewust te zijn niet altijd zeker te kunnen weten wat een gebruiker precies bedoelt, zelfs als diens zoekvraag keurig uit een zinnetje bestaat. Om welk aspect of welke invalshoek gaat het? Wil je een oorzaak of een remedie? Om die problematiek op te lossen, geeft Google nu soms twee antwoorden, waaruit de gebruiker kan kiezen. Deze antwoordblokjes worden wel multifaceted featured snippets genoemd. Overigens bestond dat eerder ook al bij zoekmachine Bing.

Antwoordmachine

Van recht-toe-recht-aan zoekmachine is Google dus geëvolueerd tot antwoordmachine. Het is duidelijk dat niet elke informatiespecialist op die ontwikkeling zit te wachten. Een andere beroepsgroep heeft daar om andere redenen trouwens ook problemen mee. In de wereld van de zoekmachineoptimalisatie (SEO) zijn oude voorschriften hoe je webpagina’s hoog laat scoren niet meer zo relevant, als bovenaan de resultatenpagina van een zoekmachine vaak geen webpagina’s maar antwoorden komen te staan. Vandaar ook speciale aanwijzingen hoe je pagina’s moet optimaliseren voor Google’s RankBrain machine learning techniek. Ook nuttig in dat verband is “Five Years of Google Ranking Signals”, een recent uitputtend overzicht door Bill Slawski.

Verdwijnende zoekgoeroes

In het verleden waren er nogal wat zoekgoeroes die Google kritisch volgden, op Twitter en in hun eigen weblogs. Maar veel daarvan zijn intussen verdwenen of doen er meestentijds het zwijgen toe. Gwen Harris (@websearchlady) is met pensioen, van de immer kritische Phil Bradley horen we nog nauwelijks iets [*], Greg Notess en Marydee Ojala schrijven hooguit nog wat in betaalde bladen en van Danny Sullivan komen niet heel veel kritische geluiden meer nu hij, na zijn afscheid bij SearchEngineLand, bij Google zelf in dienst gekomen is. Nu pakt dat laatste soms wel goed uit, want het lijkt dat de eerder genoemde actie van Henk van Ess vooral dankzij hem succes gehad heeft. Op Twitter komen eigenlijk alleen van Karen Blakeman nog serieuze kritische berichten over zoeken met Google. En helaas betreft dat meestal verslechterde primaire zoekfunctionaliteit .

Nieuwe prioriteiten

Tot zover klinkt dit verhaal niet bijster positief. Ik heb het dan ook alleen over de basis van het zoeken gehad en niet over de honderd nieuwtjes die in mei op Google I/O wel aan de orde gekomen waren . Maar die hebben ook maar betrekkelijk weinig met de core business van het zoeken te maken. Die gingen vooral om Google Assistant die je spraakgestuurd in steeds meer talen steeds meer dingen voor je kunt laten doen, nu ook in het Nederlands. Die betroffen AI en machine learning voor heel andere toepassingen dan search. Dat was dat Android beter geschikt wordt voor toepassing in TV, auto’s en Google Assistant. Dat waren nieuwigheden in Google Maps, Photos en News, en ontwikkelingen voor Virtual Reality. En tel zo nog maar even door tot 100.

Overigens zijn er stemmen die denken dat Google zelf wel eens zou kunnen instorten, omdat het op de advertentiemarkt waar het zijn geld verdient, wordt verdrongen door Amazon en Facebook. Dat brengt me dan terug bij mijn beginvraag: ik denk dat we toch nog wel een tijdje zullen blijven Googlen, ook al is de officiële naam van het moederbedrijf tegenwoordig Alfabet. En ook al staat dat werkwoord dan niet meer voor het gestructureerde en gecontroleerde zoeken dat informatieprofessionals prefereren. Of je dat erg moet vinden, laat ik aan de lezer over.


[*] Sinds het verschijnen van dit artikel heeft ook Phil Bradley gemeld dat hij met pensioen gaat en ophoudt met zijn blog en zijn tweets.

.

Herbert van de Sompel Chief Innovation Officer bij DANS

Groot nieuws. Herbert van de Sompel, keynote spreker op VOGIN-IP-2017, komt in Nederland werken, bij DANS, het Nederlands instituut voor permanente toegang tot digitale onderzoeksgegevens. Na 16 jaar verbonden te zijn geweest aan het Los Alamos National Laboratory in New Mexico (VS), komt hij nu dus terug naar Europa. Hieronder nemen we een stuk van het nieuwsbericht op de DANS-site over:

…. Sinds 2002 is hij leider van het onderzoeksteam ‘Digital Library Research and Prototyping’ aan het Los Alamos National Laboratory (New Mexico, USA). Hij ligt mede aan de grondslag van veel gebruikte informatie standaarden (onder meer OAI-PMH, OpenURL, OAI-ORE, Memento, NISO/OAI ResourceSync, Web Annotation) en nam deel aan invloedrijk onderzoek naar onder meer alternatieve metrieken voor wetenschappelijke publicaties (MESUR project) en ‘reference rot’ in wetenschappelijke communicatie (Hiberlink project). In 2017 ontving hij de prestigieuze Paul Evan Peters Award voor zijn bijdrages aan duurzame digitale infrastructuur ter ondersteuning van onderwijs en onderzoek.

Van de Sompel was al tweemaal visiting professor bij DANS. DANS-medewerkers beschrijven hem als iemand die het potentieel heeft om dingen die in de internet- en archiefgemeenschap als wenselijk worden gezien ook te laten gebeuren, en dan vaak ook nog op een hele grote schaal.

Van de Sompel: “Mijn recente sabbatical bij DANS is me danig bevallen, dat ik de mogelijkheid om er vast aan de slag te gaan gretig heb aangenomen. Ik kijk er echt naar uit om bij te dragen aan de vele nationale en internationale projecten waarbij DANS is betrokken. Ik hoop ook een aantal van mijn recente initiatieven vanuit DANS verder uit te kunnen bouwen, denk bijvoorbeeld aan Memento Tracer, een innovatieve aanpak voor webarchiveren.”

Nu wordt het nog makkelijker Herbert nog weer een keer als spreker bij VOGIN-IP uit te nodigen.

Ook weer in 2019

Al ligt de vorige VOGIN-IP-lezing nog vers in ons geheugen, we zijn toch al weer bezig voor 2019.

De datum voor het komende evenement ligt nog niet definitief vast. Maar het zal in elk geval weer in de OBA zijn, op 14 of 21 maart. Zodra de definitieve keuze gemaakt is, laten we dat hier weten. Intussen verzamelen we vast namen van potentiële sprekers en onderwerpen voor workshops. Ook daarover houden we u op de hoogte.

Daar zijn de filmclips

We kondigden de filmpjes al eerder aan – en wie 28 maart aanwezig was, had de filmcrew natuurlijk ook voortdurend rond zien lopen. Maar hier zijn de filmclips dan.

Hierboven één wat langere introductie op de hele dag (23 minuten) en verder kortere clips over diverse thema’s die [hier] op één pagina verzameld zijn. Je kunt ze hieronder ook individueel aanklikken:

Wat u ervan vond …

Veel deelnemers – ruim 100 – hebben gelukkig de moeite genomen het evaluatieformulier voor de VOGIN-IP-dag in te vullen. Als dank daarvoor vindt u hierbij wat algemene resultaten van die evaluatie. En daar zijn we best trots op, want u was gelukkig aardig tevreden.
Dat gold zowel voor de organisatie van de dag – die door 96% van de respondenten goed of zelfs uitstekend werd genoemd – als voor de prijs/kwaliteit-verhouding.
Daarnaast is de verzorging van de inwendige mens natuurlijk ook altijd van belang:
Inhoudelijk gezien bleek “iedereen” te vinden dat we voldoende keuze aan workshops geboden hadden (al waren er nog wel enkele suggesties voor volgend jaar).Maar ja, al die workshops en ook nog lezingentracks leidden dan wel weer tot keuzestress bij 70% van de respondenten.
Ondanks het volle programma bleken de wandelgangen toch ook nog genoeg mogelijkheden te bieden voor professionele en sociale contacten.
Was er dan helemaal niets aan te merken? De door ons geprogrammeerde (maar inhoudelijk buiten onze verantwoordelijkheid vallende) sponsorpitches werden door een meerderheid van de deelnemers niet erg nuttig gevonden.
En tot slot: wat vond u nu eigenlijk van de lezingen en workshops?
Voor de lezingen liggen de gemiddelden van de gegeven rapportcijfers tussen 7,0 en 8,5. Geen onvoldoendes dus en zelfs geen “zesjes”. En het gemiddelde ervan lag 0,2 punt hoger dan vorig jaar.
Voor de workshops was er helaas wel een onvoldoende, een 5, maar de negen overige workshops scoorden tussen 6,9 en 8,4. En dat maakte dat, ondanks die ene onvoldoende, het gemiddelde toch nog 0,05 punt hoger lag dan vorig jaar ….