Bij de VOGIN-IP-lezing vorige week verzorgde Ewoud Sanders tweemaal zijn populaire workshop “Slimmer zoeken in Delpher”. Deze week kwam het bericht dat hem de prestigieuze Groenman Taalprijs is toegekend. Morgen is Ewoud daarom te gast bij het programma De Taalstaat op Radio 1 (11:00 – 13:00 uur), waarin juryvoorzitter Hans Heestermans hem de prijs zal overhandigen.

Ewoud krijgt de prijs toegekend voor de taalrubriek WoordHoek waarvan hij tussen 2000 en 2020 in NRC meer dan duizend afleveringen verzorgde. Sinds vorig jaar wordt deze rubriek gecontinueerd op de website van het Instituut voor de Nederlandse taal. Met deze rubriek, waarin hij vooral op de herkomst van woorden en uitdrukkingen inging, wist hij volgens de jury van de Groenman Taalprijs de lezers van de rubriek „liefde voor en kennis van de Nederlandse taal” bij te brengen. Hoewel in zijn workshop bij ons de nadruk natuurlijk op slimmer zoeken lag, zal daarbij ook vast wel iets van die liefde voor de taal zijn overgebracht. Bovendien heeft zoeken sowieso een heel “talige” dimensie.

Foto’s: Eef Evers

Ewoud is met deze toekenning in goed gezelschap. Eerder werd de prijs onder meer al uitgereikt aan Paul Witteman, Frits Spits, Kees van Kooten, Adriaan van Dis en Tom Lanoye.

Als VOGIN-IP-team feliciteren we Ewoud van harte met deze prijs.

Arno Reuser probeert je in drie minuten te overtuigen waarom de workshop van Erik Elgersma over de startende éénpitter in informatieland zo nuttig en interessant en zo leerzaam is. En waarom je daar 21 oktober dus beslist heen moet – ook als je zelf geen éénpitter bent trouwens.

Er komen al weer diverse interessante workshops aan voor het programma van 21 oktober, Vijf workshops zijn al definitief toegezegd en een paar zitten in de pijplijn.

In ons online programma vorig jaar was er veel belangstelling voor de workshop “Maak je eigen Infographic” van Joyce van Aalten. In de live situatie op 21 oktober zal ze een verdere verdieping op dat thema verzorgen.

Een heel nieuwe workshop in ons programma wordt gegeven door Erik Elgersma. In 2015 gaf hij al eens een zeer goed beoordeelde lezing over praktijkervaringen met de informatievoorziening bij Friesland-Campina. Nu zal hij je wegwijs maken hoe je als eenpitter een eigen informatiedienstverlening opzet.

De workshop van Egon Willighagen stond vorig jaar wel al op ons voorlopige programma, maar kon toen helaas niet gegeven worden. Je leert daarin te werken met twee interesssante projecten die de bruikbaarheid en toegankelijkheid van Wikidata sterk verbeteren: WikiCite en Scholia.

Met alle nepnieuws dat rondwaart blijft factchecking een hot topic in ons vak. Op veler verzoek zal Alexander Pleijter, één van de drijvende krachten achter de site “Nieuwscheckers“,  dan ook opnieuw een workshop geven hoe je een (goede) factchecker wordt.

Een workshop “Slimmer zoeken in Delpher” werd al eens eerder gegeven, maar blijft de moeite waard nu in Delpher steeds meer gedigitaliseerde informatie beschikbaar is en de zoekmogelijkheden ook weer verbeterd zijn. Enig voorbehoud is op dit moment nog even dat niet definitief zeker is dat Ewoud Sanders op 21 oktober in het land zal zijn om die workshop te geven.

De workshop “Hoe kom ik nu aan de full-text?” is ook al eerder gegeven. Maar aangezien enerzijds steeds meer publicaties open access beschikbaar komen en nieuwe tools die vindbaar proberen te maken, en anderzijds de uitgevers blijven proberen hun betaalmuren ondoordringbaarder te maken, is een update zeker de moeite waard. Uiteraard zal die weer worden verzorgd door Guus van de Brekel, in samenwerking met Robin Ottjes.

Frank Huysmans zal de vorig jaar al aangekondigde workshop “Analyse van open data met open source software” verzorgen.

Bianca Kramer en Jeroen Bosman hebben in elk geval al toegezegd een workshop te verzorgen, maar beraden zich nog op een ander onderwerp dan dat wat ze afgelopen jaar al online verzorgd hebben.

Maar er zit nog meer in de pijplijn. Tegen de tijd dat de aanmelding voor de VOGIN-IP-lezing geopend wordt, zal er dus vast nog meer keuze zijn.

Door Jeroen Bosman en Bianca Kramer

Het genoom van het 2019-nCoV (Corona) virus

Dagelijks staan we versteld van de ingrijpende lokale en wereldwijde gevolgen van een nieuw virus. Virologische en epidemiologische vragen hebben snel een antwoord nodig, maar ook logistieke, economische en politiek-culturele kwesties rond het Coronavirus zijn dringend. Een half jaar wachten op antwoorden en inzichten kan niet. Elke dag scheelt. Bij crises rond sprinkhanenplagen of bosbranden is de behoefte aan snelle inzichten niet veel minder nijpend. Zelfs iets relatief traags als klimaatverandering en de effecten daarvan vraagt om inzichten op een termijn van maanden, niet van jaren. Ook zijn het allemaal complexe vraagstukken met veel verbanden en wereldwijde samenhangen die vragen om analyse van veel data en om samenwerking daarbij. De samenleving vraagt om meer en sneller onderzoek, waarbij de complexiteit en grootschaligheid dwingt tot samenwerking.

Corona philogenetic spread

Snel, vroeg en open
In dit soort omstandigheden kijken onderzoekers naar mogelijkheden om meer onderzoek te doen, en de uitkomsten daarvan in een eerder stadium te delen. Precies dat hebben we de afgelopen weken gezien: data van het genoom [boven] en van de verspreiding [rechts] worden online gezet.
Scripts om die data te analyseren worden gedeeld, vroege versies van papers (preprints) [onder] worden publiek gemaakt nog voor ze worden ingestuurd naar een wetenschappelijk tijdschrift. En dat alles openlijk, zodat anderen feedback kunnen geven of kunnen voortbouwen op (voorlopige) resultaten.

Coronavirus preprints in MedArXiv

Overigens gebeurt dit al een aantal jaren en niet alleen bij crises als nu rond Corona of eerder bij Ebola en Zika. Voor vrijwel al het onderzoek zijn er duidelijke voordelen van vroeg en open delen, zowel voor de onderzoeker zelf (vroege feedback, foutdetectie) als voor collega-onderzoekers (vermijden dubbel werk, gebruik van laatste data en inzichten) en de samenleving (toegang tot de meest actuele inzichten).

Zoeken, status en toepassingen
Op vele tientallen websites en platforms wordt de ‘vroege wetenschap’ gedeeld en tientallen zoekmachines helpen dat te vinden. Het gaat om, in volgorde van “verschijnen”: subsidieaanvragen voor onderzoek, projectomschrijvingen, data, code, posters, presentaties en preprints. Voor een deel zijn dat zaken waarvoor gespecialiseerde platforms zijn, voor een deel staat het in universitaire repositories of bij uitgevers. Jeroen Bosman heeft onlangs een start gemaakt om uit te zoeken welke platforms en zoekmachines dit soort materiaal vindbaar maken. Een verkleind beeld van de samenvatting daarvan zie je hieronder, met hier een link naar een grotere weergave en ook een link naar de beginpagina van de echte spreadsheet.

Zoekmachines voor vroege output – een spreadsheet

Vinden is echter niet de enige vraag rond dit soort vroege wetenschap. We moeten ook nadenken over de status van het materiaal. Waar is het voor bedoeld, wat voor checks heeft het ondergaan, wat voor rol speelt het in wetenschappelijke communicatie, en wat kunnen ‘derden’ ermee?

Alles met een P
In de workshop “Verkennen van de research frontier” gaan we naar al deze vormen van vroege wetenschap zoeken, kijken hoe simpel of gemakkelijk dat gaat en uitzoeken wat we met het materiaal kunnen doen. Heel toevallig gaat het (in het Engels) om allemaal documenttypen die met een P beginnen;  6 x P  dus:

• Profielen die aangeven op welk terrein een onderzoeker actief is
• Proposals die aangeven aan wat voor onderzoek men wil gaan werken en waarvoor men dus financiering zoekt
• Projecten die beschrijven waaraan men nu werkt
• Posters die vroege uitkomsten tonen
• Presentaties die vroege uitkomsten bespreken
• Preprints, de vroege versies van papers

We durven te garanderen dat vrijwel iedereen een of twee, misschien zelfs drie of vier interessante nieuwe zoekmachines en tools zal leren kennen, waarmee de steeds belangrijker wordende vroege wetenschap gevonden kan worden.
Lens anyone? Base? Core? OpenAire? OSF? Share?