Bellingcat in Nederland

SKUP 2015
Eliot Higgins
Foto: Marius Nyheim Kristoffersen

Als lezer van deze blog wist je natuurlijk al dat Bellingcat, in de persoon van oprichter Eliot Higgins, op 21 maart in de OBA is om daar een keynote voor de VOGIN-IP-lezing te verzorgen. Dat Bellingcat als organisatie zich bovendien in Nederland vestigt, werd hier ook al eerder gemeld. Toch komen we daar nog even op terug omdat Eliot recent een hele thread van Twitterberichten gewijd heeft aan allerlei nieuwtjes , waaronder meer duidelijkheid over wat ze in Den Haag gaan doen. Hieronder de belangrijkste punten uit die thread van 17 februari:

Hopefully by the end of Spring we’ll have the new Bellingcat office in The Hague open and operational, which will be the centre of two new major projects, focused on Yemen and local training in The Netherlands.

With The Netherlands training project we’ll be running workshops to train locals from a wide variety of backgrounds, both social and professional, to work on projects that have an impact on their own lives, building a Dutch community of open source investigators.

And on Yemen we’ve been working to develop a systematic process of investigation and archiving of open source material focused on the use of our work in courts, both local and international, but with wider applications to different fields, including advocacy and journalism.

My hope is that by the end of 2019 we’ll have a complete process for the investigation & archiving open source material up to a standard that can be used by local & international courts that can be rapidly deployed internally to new conflicts, & shared with other organisations.

While we’re aiming for a standard that can be used in justice and accountability, the evidence and analysis we gather will also be used for other areas, such as journalism and advocacy. It’s all about creating a solid base that grows a variety of projects and outcomes.

We’re also looking at producing a podcast series about our MH17 investigation ahead of the 5th anniversary, and there’s also some other big things, some more personal to me, we’ll be announcing in the coming weeks.

If everything works out we’ll be making huge advancements in how open source investigation is used, developing incredibly archiving systems to make verified conflict information available to those who need it, and spreading what we’ve learnt to other organisations.

By the start of March we’ll have 16 full time members of staff working for Bellingcat, and we’re focusing on hiring staff for our Yemen research projects and admin staff. We’ll also have a 50/50 gender split in our staff, something I hope to sustain as we grow.

Als er niet toch al aanleiding was om 21 maart Eliot in Amsterdam te komen beluisteren, dan is dat er nu dus zeker.

Een rappende tekstgenerator

Gepubliceerd in IP 2019 nr. 1 [PDF]

Deze zomer deden de makers van software die automatisch rapteksten genereert, op het Lowlands-festival een soort Turing-test: herkenden bezoekers of een raptekst door een computer of een mens gemaakt was? Op de VOGIN-IP-lezing komt Folgert Karsdorp (Meertensinstituut) daarover vertellen. IP stelde hem vooraf al wat vragen.

Met wat voor kenmerkende verschillen tussen een raptekst en ‘gewonere’ teksten moet een automatische tekstgenerator rekening houden?
‘Rap onderscheidt zich in veel opzichten van gewone tekst, zowel wat betreft inhoudelijke als stilistische aspecten. De stilistische eigenschappen, zoals rijm, metrum en flow, springen wellicht nog het meest in het oog. Dit zijn allemaal kenmerken waar “gewone” tekstgenerators niet direct mee om kunnen gaan, en waar we dus nieuwe oplossingen voor hebben moeten bedenken.’

Worden dergelijke kenmerken vooraf als regels in jullie programma ingevoerd, of leert het programma het helemaal op basis van voorbeelden?
‘De meeste kenmerken worden gegenereerd op basis van machine learning. Daarbij moet wel aangetekend worden dat we niet zomaar een grote hoeveelheid teksten “voeren” aan een algoritme in de hoop dat het zelf kenmerken als rijm en ritme zal herkennen en vervolgens ook zal toepassen. We hebben speciale modules voor specifieke kenmerken gemaakt, die – bijvoorbeeld in het geval van rijm – de regel hebben dat er gerijmd moet worden, maar waarbij niet bepaald wordt op welk woord. Ons systeem past een vrij losse definitie van rijm toe, die zegt dat twee woorden rijmen als hun beklemtoonde klinkers overeenkomen.’

Begint het programma met wat willekeurige woorden, of zijn er bepaalde aangeleverde zinnen of thema’s waarop het voortborduurt?
‘We hebben een reeks verschillende systemen geïmplementeerd die op verschillende taalniveaus tekst produceren. Zo hebben we een systeem gemaakt dat op letterniveau teksten maakt, maar ook systemen die op lettergreep en woordniveau opereren. Voor elk van deze systemen geldt dat ze beginnen met het selecteren van een willekeurige letter, lettergreep, of woord, afhankelijk van het gekozen systeem. ‘

Hoeveel van de door jullie programma gegenereerde teksten werden bij het experiment tijdens Lowlands door de proefpersonen als ‘echt’ beoordeeld?
‘Gemiddeld konden de proefpersonen in zestig procent van de gevallen het onderscheid maken tussen echte en gegenereerde teksten. De deelnemers kregen ongeveer evenveel authentieke als gegenereerde teksten te zien, dus in veertig procent van de gevallen werden gegenereerde teksten “foutief” als origineel beschouwd.’

Rapper Leafs probeert het zelf

Is er van jullie teksten ooit eentje echt door een rapper uitgevoerd?
Nog niet!

Wat hebben jullie van dit experiment geleerd?
‘Allereerst hebben we geleerd dat het genereren van rapteksten een grote uitdaging is. Gegeven al de verschillende eigenschappen en kenmerken van raps, is het lang niet zo eenvoudig om overtuigende teksten te schrijven. Dat was op zichzelf opvallend, omdat in eerdere experimenten met literair materiaal relatief eenvoudige tekstgenerators vrij makkelijk overtuigende literaire zinnen konden maken. Diezelfde generators waren echter ontoereikend voor de rapteksten. Daarnaast heeft het experiment ons inzicht gegeven in de perceptie van mensen in gegenereerde teksten. Wat zijn de verwachtingen van mensen als ze een gegenereerde tekst zien? Een opvallende en leuke uitkomst was dat mensen zich blijkbaar niet kunnen voorstellen dat een automatisch systeem schuttingtaal zou gebruiken. Nou, reken maar! Tot slot, ik denk dat het belangrijk is dat er in veel verschillende domeinen (zoals literatuur, muziek, nieuws, enzovoort) geëxperimenteerd wordt met tekstgeneratiesystemen. Op die manier kunnen we beter zicht krijgen op de enorme hoeveelheid uitdagingen die tekstgeneratie nog heeft en ook op de grote complexiteit van creativiteit en taal.’

Een “Global Thinker” bij #voginip


Het Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy maakte eerder deze week bekend wie ze tot “Global Thinkers” voor 2019 hebben uitgeroepen. In hun reeks van zwaargewichten figureert ook Eliot Higgins in de categorie “Defense & Security”.
Nog een extra reden dat we blij zijn Eliot op 21 maart als keynote spreker in de OBA bij de VOGIN-IP-lezing te mogen verwelkomen. En een extra reden om de VOGIN-IP-lezing niet te willen missen.

Toevoeging d.d. 23-01-2019:

Digitaal schatgraven voor 8+


“Digitaal schatgraven” is er niet alleen voor bezoekers van de VOGIN-IP-lezing, maar ook voor een heel andere leeftijdscategorie. Op 26 januari vertelt Cynthia Liem haar verhaal namelijk al op een kindercollege in het Delftse theater De Veste. Zoals uit onderstaande beschrijving blijkt, zal het daar voor een belangrijk deel over de algemene werking van zoekmachines gaan:

Hoe vind je informatie over een onderwerp dat je heel leuk vindt? Waarschijnlijk met behulp van een zoekmachine op het Internet. Maar hoe werkt zo’n zoekmachine dan?
Cynthia legt ons uit hoe we informatie op een slimme manier kunnen organiseren, en daagt ons uit om digitaal te gaan schatgraven. Want wat moet je doen als je bijvoorbeeld een nieuw liedje wilt ontdekken, dat heel anders is dan de muziek die je tot nu toe kende? In dit kindercollege gaan we samen op onderzoek uit!

Haar specialiteit “muziek” blijkt daar dus toch ook wel aan de orde te komen. En dat zal nu juist het thema zijn van haar grote-mensen-college bij de #voginip-lezing.

Elk land met een slecht geweten moet vrezen voor Christiaan …


Net als beide voorgaande jaren zouden we ook bij de komende VOGIN-IP-lezing Christiaan Triebert graag weer als spreker of workshopdocent hebben kunnen aankondigen. Maar jammer genoeg liet Christiaan weten dat hij het te druk zou hebben met andere verplichtingen. Wie dit fascinerende interview uit Vrij Nederland leest, zal dat helemaal begrijpen. “Te druk” lijkt dan nog een understatement. Dit keer zullen we dus genoegen moeten nemen met Eliot Higgins, de Bellingcat-oprichter zelf, die een keynote zal verzorgen …. 😉

Bellingcat documentaire op TV


Voor wie gisteravond de Bellingcat-documentaire van de VPRO gemist heeft, hierbij de herkansing op “Uitzending gemist“. Of anders rechtstreeks bij NPO (met waarschijnlijk iets langere reclame vooraf).
Voor wie Bellingcat regelmatig volgt, bood de film misschien niet zo heel veel nieuws. Vooral werking en belang van de vaak gebruikte geolocatietechnieken (*) kwamen er in de film wat bekaaid vanaf. We kregen wel wat meer zicht op de persoonlijke kant van de deelnemers aan het collectief. En ook inzicht in de verdere groei en professionalisering die heeft plaatsgevonden, sinds Christiaan Triebert (alias @trbrtc) in 2017 als spreker bij #voginip optrad. Het deed ons ook nog eens beseffen dat die professionalisering mede op gang geholpen is dankzij een crowdfunding-actie in dat jaar. Gecoördineerd door het VOGIN-IP-team, hebben VOGIN-fonds, GO-fonds en VOGIN-IP zelf daaraan een aanzienlijk bijdrage geleverd.
Hoe dan ook is het nu extra mooi dat Eliot Higgins 21 maart als keynote ons 2019 congres zal afsluiten.

(*) Latere toevoeging: Voor mooi geolocatievoorbeeld zie: https://www.youtube.com/watch?v=mPrxMn655lg

Keynote over datavisualisaties

Frédérik Ruys – vizualism

Ook een tweede keynote spreker voor 21 maart is vastgelegd. Frédérik Ruys van vizualism komt vertellen over (… inderdaad …) visualiseren. Ook wie Frédérik zelf niet heeft ontmoet, is waarschijnlijk wel al producten van hem tegengekomen. Hij is namelijk degene die de opvallende visualisaties van de VPRO-serie “Nederland van boven” heeft verzorgd.
Frédérik noemt zichzelf datajournalist en informatiearchitect. In die beschrijving komen allerlei voor ons vak belangrijke competenties samen. Nog een nuttige uitspraak op de website van vizualism: “Visualiseren betekent niet het versimpelen van de informatie, maar het verhelderen.”

Eliot Higgins in het nieuws

Onze keynote Eliot Higgins is ineens volop in het nieuws in Nederland.


Zowel NRC als Volkskrant hadden interviews met hem naar aanleiding van de plannen van Bellingcat om een vast kantoor in Nederland te vestigen. Dat is vooral ter ondersteuning van het Internationaal Strafhof in Scheveningen. Maar dat kantoor vormt dan ook meteen een uitvalsbasis om hier nog wat makkelijker cursussen te kunnen geven, waarin ze de deelnemers wegwijs maken in hun methoden om gegevens uit tientallen soorten open bronnen, van sociale media tot Google Maps, slim te combineren.

Opmerkelijk is wel dat de Nederlandse kranten Bellingcat consequent een Brits collectief noemen, terwijl het overduidelijk internationaal is, met – naast de inderdaad Britse oprichter – ook al heel lang Nederlandse deelnemers, zoals de in VOGIN-IP-kringen welbekende Christiaan Triebert en Henk van Ess.

Al die publiciteit rond Bellingcat vormt wellicht nog een extra reden om 21 maart zelf naar Eliot Higgins te komen luisteren. Door je nu al voor de VOGIN-IP-lezing aan te melden, ben je in elk geval zeker van een plaats.

Eliot Higgins, oprichter van Bellingcat, verzorgt keynote

Oprichter en (informeel) “directeur” van Bellingcat,
Eliot Higgins komt 21 maart naar Amsterdam

Bellingcat blijft regelmatig in het “echte” nieuws. Naast hun uitgebreide en nog steeds lopende MH17-onderzoeken, zijn daar de coup in Turkije, de strijd in Syrië, bewijsmateriaal voor oorlogsmisdaden in Libye, een executie in Kameroen, gegevens over de moord op Khashoggi en nog veel meer. De meest recente headlines betroffen hun bijdrage aan de identificatie van de daders van de Skripal-vergiftiging, als medewerkers van de geheime dienst van het Russische leger. Maar daarnaast werden en worden nog vele tientallen andere onderzoeken gedaan die lang niet altijd zo uitgebreid in het nieuws komen. En dat allemaal op basis van slimme analyse van informatie uit een veelheid aan open bronnen, waar u en ik ook gebruik van kunnen maken, als we maar weten hoe.
Bellingcat is een collectief waar een groot aantal, voor een belangrijk deel onbetaalde informatiespeurders in samenwerkt. Maar Eliot Higgins is natuurlijk de oprichter en de spil waar alles om draait. We zijn dan ook bijzonder verheugd te kunnen melden dat, na eerdere bijdragen door Christiaan Triebert, nu Eliot Higgins zelf naar de VOGIN-IP-lezing komt.
We zijn heel benieuwd waarmee Bellingcat in maart in het nieuws zal zijn, als Eliot naar Amsterdam komt. Als bezoeker aan de VOGIN-IP-lezing kun je dan in elk geval uit de eerste hand de details daarvan te horen krijgen.

Herbert van de Sompel Chief Innovation Officer bij DANS

Groot nieuws. Herbert van de Sompel, keynote spreker op VOGIN-IP-2017, komt in Nederland werken, bij DANS, het Nederlands instituut voor permanente toegang tot digitale onderzoeksgegevens. Na 16 jaar verbonden te zijn geweest aan het Los Alamos National Laboratory in New Mexico (VS), komt hij nu dus terug naar Europa. Hieronder nemen we een stuk van het nieuwsbericht op de DANS-site over:

…. Sinds 2002 is hij leider van het onderzoeksteam ‘Digital Library Research and Prototyping’ aan het Los Alamos National Laboratory (New Mexico, USA). Hij ligt mede aan de grondslag van veel gebruikte informatie standaarden (onder meer OAI-PMH, OpenURL, OAI-ORE, Memento, NISO/OAI ResourceSync, Web Annotation) en nam deel aan invloedrijk onderzoek naar onder meer alternatieve metrieken voor wetenschappelijke publicaties (MESUR project) en ‘reference rot’ in wetenschappelijke communicatie (Hiberlink project). In 2017 ontving hij de prestigieuze Paul Evan Peters Award voor zijn bijdrages aan duurzame digitale infrastructuur ter ondersteuning van onderwijs en onderzoek.

Van de Sompel was al tweemaal visiting professor bij DANS. DANS-medewerkers beschrijven hem als iemand die het potentieel heeft om dingen die in de internet- en archiefgemeenschap als wenselijk worden gezien ook te laten gebeuren, en dan vaak ook nog op een hele grote schaal.

Van de Sompel: “Mijn recente sabbatical bij DANS is me danig bevallen, dat ik de mogelijkheid om er vast aan de slag te gaan gretig heb aangenomen. Ik kijk er echt naar uit om bij te dragen aan de vele nationale en internationale projecten waarbij DANS is betrokken. Ik hoop ook een aantal van mijn recente initiatieven vanuit DANS verder uit te kunnen bouwen, denk bijvoorbeeld aan Memento Tracer, een innovatieve aanpak voor webarchiveren.”

Nu wordt het nog makkelijker Herbert nog weer een keer als spreker bij VOGIN-IP uit te nodigen.