Het optreden van Christiaan Triebert bij DWDD had de 11-jarige Manu vorig jaar gemotiveerd om Bellingcat-technieken te willen toepassen voor een werkstuk voor school. Dat betrof nader onderzoek naar het illegaal oogsten van haaienvinnen. De Bellingcat gemeenschap heeft hem daar zelf ook nog wel wat bij geholpen. Dat liep uit op een geslaagd werkstuk plus een bezoekje van Christiaan, zoals bovenstaande foto laat zien.

Zou je als informatiespecialist die technieken eigenlijk niet ook al moeten beheersen? In de praktijk misschien toch nog niet echt. Want wat Bellingcat doet, is een mengsel van meer technieken en competenties dan waar de informatieprofessional meestal mee te maken heeft gehad. Een mengsel van bronnenkennis, zoektechniek, verificatie- en analysetechnieken en een heleboel recherche-achtige slimheid. In de workshop van Christiaan op 28 maart komen fundamenten daarvan aan de orde. In twee uur natuurlijk niet zo veel als in de vijfdaagse cursus die Bellingcat daar in diverse landen zelf voor organiseert (met o.a. Henk van Ess en Christiaan als docenten).

En wil je nu al testen of je die workshop van Christiaan nog nodig hebt, of dat je dit misschien toch al goed kunt? Er zijn allerlei online quizzen via Twitter waarin foto’s of video’s geanalyseerd moeten worden. Bellingcat heeft daar een mooi lijstje van: https://www.bellingcat.com/resources/2017/11/13/daily-verification-quizzes/
Zo is er elke dag van de week wel eentje:

• #MondayQuiz: Julia Bayer (Deutsche Welle)
• #TuesdayQuiz: Lars Wienand (Funke)
• #WednesdayQuiz: Tilman Wagner (Deutsche Welle)
• #ThursdayQuiz: Christiaan Triebert (Bellingcat)
• #FridayQuiz: Marco Bereth (ZDF), Philipp Dudek (FVW), Fiete Stegers (NDR).

En als hulpmiddel hierbij kun je in elk geval gebruik maken van het overzicht van Bellingcat’s Digital Forensics Tools – A List of Open Source Verification and Investigation Tools and Methods.
Maar het is natuurlijk veel leuker om van Christiaan zelf te leren hoe je een foto of video relateert aan een locatie op Google Maps (of een andere bron voor satellietbeelden) en hoe je bepaalt wanneer die opname gemaakt is. Je zult dan wel wat simpeler voorbeelden krijgen dan meteen het lokaliseren van een foto van een vrachtauto met een Buk-raket of een video van de liquidatie van IS-strijders door een militieleider in Libië.

[Voor deze workshop is nog een aantal plaatsen beschikbaar, vooral in de ochtend]

In de NRC van gisteren stond een lang interview met Peter Burger, specialist in broodje-aap verhalen en factchecking bij de Universiteit Leiden (en 2 jaar geleden ook al spreker op onze VOGIN-IP-lezing). Daarin waarschuwde hij tegen al te vergaande maatregelen tegen nepnieuws. Hoewel hij de verspreiding van desinformatie zeker niet wil bagatelliseren, denkt hij dat politici nu te makkelijk roepen dat maatregelen genomen moeten worden. „We weten niet precies hoeveel invloed deze desinformatie heeft, maar waarschijnlijk is die beperkt.” Harde bewijzen dat nepnieuws al veel kwaad gedaan heeft, zijn er volgens hem eigenlijk niet.
Peter’s Leidse collega Alexander Pleijter (in de hierboven afgebeelde tweet), had vorige week bij EenVandaag op TV ook al stelling genomen tegen de manier waarop een EU anti-nep-bureau tot een veroordeling was gekomen van een aantal publicaties van meer of minder serieuze Nederlandse media. In deze uitzending komt Alexander na ongeveer 3 minuten aan het woord.
Om te bepalen of nieuws nep en fake is, dienen natuurlijk de feiten gecheckt te worden. En daar zijn zowel Peter als Alexander specialist in. Samen begeleiden ze dan ook Nieuwscheckers, het factcheckproject waarin Leidse studenten journalistiek het waarheidsgehalte onderzoeken van allerlei nieuwsberichten – ook om Facebook bij te staan bij het bestrijden van nepnieuws.
Dergelijke waarheidscontrole moet natuurlijk niet alleen bij “nieuws” gebeuren, maar eigenlijk ook bij elk soort bericht waarmee je als informatieprofessional in je professie te maken krijgt. Vandaar dat Alexander Pleijter ook bij ons een workshop “Zo word je factchecker” verzorgt. Zowel in het ochtend- als in het middagprogramma is voor zijn workshop nog een aantal plaatsen beschikbaar.

Een workshop door jullie zelf op de VOGIN-IP-lezing!
Heb je een goed idee? Heb je iets interessants gedaan of voor elkaar gekregen?
Wil je een discussie starten?
De VOGIN-IP-lezing stelt daar 28 maart een workshopruimte voor beschikbaar!
Geheel in te vullen door een IP-er die het aandurft om te delen.
Niet een buitenlandse spreker, niet een hoogleraar, nee, jullie!
De echte kennis over ons vak zit bij jullie!

Volgens ons heeft vrijwel elke IP-er een goed idee, of een leuk project, of een handige methode, of iets ontdekt of geleerd dat zeer de moeite waard is. Maar het komt er niet van om dat met collega’s te delen. Je vraagt je af of het idee wel zo goed is, of het niet allang bekend is, of ……

Maar dat is zonde. Want we zijn ervan overtuigd dat er veel meer leeft onder onze beroepsgroep dan wordt gecommuniceerd; allerlei zaken die beslist de moeite waard zijn om te delen en over te discussieren. Misschien heb je een idee besproken met je collega’s en nu wil je dat idee ook graag met anderen bespreken. Je legt het idee voor, en discussieert dan samen over de voor- en nadelen. Of je laat de deelnemers hands-on ergens mee kennismaken. Een workshop kan daarvoor een prima omgeving zijn.

We nodigen jullie daarom uit om zelf een workshop te geven. Daarvoor stellen we de SPRINGBOKKEN workshop ter beschikking. Laat ons weten wat je ideeën zijn! Alles dat een beetje te maken heeft met het centrale thema van de VOGIN-IP-lezing – zoeken & vinden – komt in aanmerking! En … :
   – wij zorgen voor de organisatie van je workshop
      (de aankondiging, de aanmeldingen, de ruimte, de techniek),
   – en we geven je ook – als je dat wilt – persoonlijke instructie, hulp en begeleiding
      hoe je die workshop het beste kunt geven, hoe je je deelnemers erbij betrekt.
      Alles om je op je gemak te stellen – als je dat graag wilt tenminste.

Nadere gegevens:
  ✔  Workshop ruimte beschikbaar (20 plaatsen)
  ✔  Beamer en presentatiescherm beschikbaar
  ✔  WiFi beschikbaar
  ✔  Maximum aantal deelnemers ca. 20
  ✔  Datum: 28 maart 2018
  ✔  Duur: 2 uur, inclusief pauze en discussie

Stuur voor 1 januari je voorstel naar info@voginip.nl. Uiterlijk 15 januari beslissen we welk van de ingediende ideeën de Springbokkenworkshop wordt.

Voorstel indienen? Vragen? Geïnteresseerd?
Mail ons op: info@voginip.nl

We hadden het al eerder aangekondigd: op 15 september verzorgt @trbrtc voor VOGIN Academie een workshop van een hele dag onder de aansprekende titel “Digital forensics”. Een dag lang zal Christiaan de tools en technieken behandelen die Bellingcat en anderen gebruiken voor hun online onderzoeken. Aan de hand van case-studies zullen de deelnemers daar zelf mee aan de slag gaan.
Bedoeld voor iedereen
— die 9 maart niet bij de lezing van Christiaan had kunnen zijn,
— die 9 maart de smaak te pakken had gekregen en nu hands-on de praktijk wil leren.

Hoe verifieer je informatie in het ‘post-truth’ tijdperk met alternative facts?
Hoe weten we nog wat een feit is, en wat fake news?
Hoe kun je zelf een simpele foto verifiëren, of diepgravend online onderzoek doen?

De inhoud:

• Hoe vind je openbare (multimedia) informatie?
• Hoe verifieer je openbare (multimedia) informatie? Hierbij zul je beginnen met het verifiëren van openbare informatie aan de hand van simpele tools, die je op (live) case-studies zult toepassen.
• Bellingcat’s methode: geolocatie. Hoe doe je dat? Wat doe je als de simpele tools niet werken, en je toch wilt uitvogelen waar een foto of video is gemaakt? Want is het wel echt in Nederland in 2016? Of in Afghanistan in 2017? Dan zul je moeten geolocaten – ofwel, ra ra, waar ben ik? Je zult leren werken met o.a. kaartservices, satellietbeelden, en foto-databases.
• Satellietbeelden. Waar vind je ze, en hoe gebruik je ze in een verificatieproces?
• Het gebruikmaken van ‘crowdsourced’ verificatie platformen. Efficiënt gebruik maken van de power of the crowd.

Practische gegevens:
— maximaal 25 deelnemers (en: vol = vol),
— datum en tijd: 15 september van 10.00 tot 17.00 uur
— inschrijfgeld: € 285,- (incl koffie/thee/versnaperingen/lunch; geen BTW verschuldigd),
— plaats: nog nader te bepalen ; in Utrecht of Amsterdam nabij OV,
— aanmelden: tot 10 augustus via e-mail,
— meer informatie: https://www.vogin.nl/workshop-digital-forensics-christiaan-triebert/,
— voor de tools: zie ook al [dit overzicht van Christiaan].