Europa als beschermer van de digitale democratie

IP in gesprek met hoogleraar José van Dijck


Al sinds het begin van haar carrière ziet José van Dijck de technologische ontwikkelingen elkaar in rap tempo opvolgen. In haar VOGIN-IP keynotelezing pleit de universiteitshoogleraar voor een sterke positie van Europa te midden van grootmachten Amerika en China, door op stevige regulering in te zetten en zuivere alternatieven te ontwikkelen.
[Lees verder in de PDF van dit artikel uit IP|vakblad voor informatieprofessionals, 2025/2]

Elisabeth Bik wint Einstein Award 2024


Onze 2023 keynote-spreker Elisabeth Bik was ineens weer in het nieuws. De Einstein Stiftung Berlin blijkt haar op 18 november de [nu voluit:] “Einstein Foundation Individual Award 2024” te hebben toegekend.
De Universiteit Utrecht, waar Elisabeth Bik haar opleiding kreeg en haar promotieonderzoek deed, sprong ook meteen trots bovenop dit bericht. En als organisatoren van de VOGIN-IP-lezing, die haar in 2023 voor een keynote-lezing hadden uitgenodigd, kunnen we daar natuurlijk niet bij achterblijven. Wij feliciteren Elisabeth van harte met deze mooie bekroning van haar onvermoeibare speurwerk naar gesjoemel in wetenschappelijke publicaties. Wat al eerder daarover op de VOGIN- en VOGIN-IP-sites verscheen:

  • In de VOGIN Statafel podcast voerden hosts Bart van der Meij en Leon Heuts drie kwartier lang een inspirerend gesprek met Elisabeth Bik over haar talent om wetenschappelijke fraude op te sporen, over het belang van zuiverheid in de wetenschap en over de perverse prikkels in het wetenschappelijke bedrijf. Met tips & trucs waar je zelf op kunt letten als je een wetenschappelijke publicatie leest.
  • De presentatie bij Elisabeth’s keynote
  • Een interview met Elisabeth in vakblad IP, naar aanleiding van haar lezing.

Tot slot nog een paar feiten waar de Utrechtse DUB-site de nadruk op legde:

Elisabeth Bik studeerde biologie in Utrecht, promoveerde in de microbiologie aan de UU en werkte jarenlang bij het RIVM. Daarna verhuisde ze naar de Stanford University in Amerika. Sinds 2019 richt ze zich volledig op het opsporen van fraude in wetenschappelijke publicaties.
Bik heeft vooral een goed oog voor geknoei met beeldmateriaal. Ze ontdekte talloze beeldbewerkingen waarmee onderzoekers hun resultaten probeerden op te poetsen. Volgens de Einstein Foundation heeft ze fouten opgemerkt in 7.600 publicaties, waarvan er 1.100 zijn teruggetrokken.
Volgens de Einstein Foundation heeft Bik “wereldwijd enorme impact gehad” door fraude en manipulatie in de wetenschap bloot te leggen. Bik wil de 200.000 euro [van de prijs] gebruiken om haar fraudejacht voort te zetten.

KvR-award voor MdR


Bij de allereerste IP-lezing – de verre voorloper van de huidige VOGIN-IP-lezingen – in 1999 was Keith van Rijsbergen de keynote spreker. Van oorsprong Nederlander (hij heette Kees), was hij al jarenlang hoogleraar in Glasgow. En een beroemdheid op het gebied van Information retrieval. In 1999 peperde hij zijn toehoorders bij IP al in, dat het Booleaanse model voor de meeste zoektoepassingen volstrekt ongeschikt was. Nu, 25 jaar later, zijn de meeste mensen daar intussen wel van overtuigd – ook al zijn er nog altijd toepassingen waarvoor Booleaanse combinaties wel degelijk nog tot goede resultaten leiden.
Op de European Conference on Information Retrieval (ECIR) die vorige maand in zijn thuisstad Glasgow werd gehouden, is een naar Keith van Rijsbergen genoemde prijs uitgereikt. En die ging dit keer naar een andere Nederlander, Maarten de Rijke. Ook een goede bekende, want 10 jaar geleden was Maarten onze keynote spreker op de tweede VOGIN-IP-lezing.

Na zijn keynote op 25 februari 2014 ontvangt Maarten de Rijke
van dagvoorzitter Boyd Hendriks de gebruikelijke sprekersvergoeding

Elisabeth’s podcast


Op 16 maart is op een rustig plekje in de OBA ook nog een podcast met keynote spreker Elisabeth Bik opgenomen. Beluisteren van die podcast is een “must” voor wie 16 maart niet bij haar lezing kon zijn (en trouwens ook voor een ieder die daar wel bij was).
In de rubriek “de VOGIN Statafel” voerden hosts Bart van der Meij en Leon Heuts een inspirerend gesprek van ruim 40 minuten met Elisabeth Bik over haar talent om wetenschappelijke fraude op te sporen, over het belang van zuiverheid in de wetenschap en over de perverse prikkels in het wetenschappelijk bedrijf. Met tips & trucs waar je zelf op kunt letten als je een wetenschappelijke publicatie leest.

Eerste keynote: Elisabeth Bik

Tot ons genoegen kunnen we de eerste keynote spreker voor 16 maart aankondigen.
Elisabeth Bik is een Nederlandse microbioloog die al heel lang in Amerika werkt. De laatste jaren heeft zij internationale bekendheid gekregen door haar onvermoeibare inzet bij het detecteren van frauduleuze praktijken van wetenschappers bij het publiceren van hun onderzoeksresultaten. Dat kan bijvoorbeeld de vorm aannemen van gesjoemel met plaatjes waaruit auteurs soms vergaande ongerechtvaardigde conclusies trekken. Dit is een heel andere soort “fakenews” en “factchecking” dan tot nu toe in ons programma aan bod gekomen is. En ook met verdergaande consequenties: op basis van haar bevindingen hebben uitgevers al bijna 1000 artikelen moeten terugtrekken en bijna evenzoveel gecorrigeerde versies moeten publiceren. Maar ook voor haar zelf zitten er soms – minder leuke – consequenties aan: veel aandacht kreeg een aanklacht voor “Intimidatie, afpersing en chantage” door een “getroffen” wetenschapper. Overigens kreeg ze daarop massale steunbetuiging van andere “echte” wetenschappers.

Ook in andere kranten dan NRC werd al geregeld aandacht besteed aan haar manier van onderzoek, zoals in onder meer Trouw, Volkskrant, De Morgen, Guardian, The New York Times en The New Yorker.

We zijn bijzonder verheugd dat Elisabeth Bik nu bij ons over haar ervaringen en technieken komt vertellen.

Nog even een geruststelling voor wie zich bekommert om de CO2 emissies van ons congres. Het is niet alleen voor een praatje van 40 minuten bij ons dat Elisabeth Bik uit Californië komt overvliegen; ze combineert dat met diverse andere verplichtingen in Europa.