• Peter Becker
• Jos van Helvoort

• Aafko Boonstra

• Eva Bosgraaf

• Jeroen Bosman
• Bianca Kramer

• Guus van den Brekel
• Robin Ottjes

• Nees Jan van Eck

• Jurgen Gravestein
• Jasper Klimbie

• Max Kemman

• Hanno Lans

• Leonard van der Leeden

• Ewoud Sanders

• Sjoukje van der Werf

Jos van Helvoort
Jos van Helvoort was tot juni 2022 docent-onderzoeker aan de faculteit IT&Design en het lectoraat Duurzame Talentontwikkeling van De Haagse Hogeschool. In 2016 promoveerde hij aan de UvA op een proefschrift over het beoordelen van informatievaardigheden in het hoger onderwijs. Momenteel geeft hij cursussen voor VOGIN (Online Opsporen van Informatie A, Library Basics) en GO Opleidingen (Maak het Vindbaar).
| li | orcid|

Workshop “Informatievaardigheden in tijden van generatieve AI”
De opkomst van generatieve AI-tools zoals ChatGPT en Gemini heeft het aanleren en toepassen van informatievaardigheden flink opgeschud. Informatieprofessionals vroegen en vragen zich af of de inspanningen om informatievaardigheden te doceren en toe te passen nu ineens achterhaald zijn. Nadat het stof enigszins is neergedaald, zien we echter ook de kansen die deze tools bieden. Ze kunnen studenten en docenten ondersteunen bij het effectief gebruik van informatie in hun werk en studie.
Tijdens deze workshop:

• Bespreken we kort het concept en de relevantie van informatievaardigheden, zowel in het hoger onderwijs als op de werkvloer van kenniswerkers.
• Verkennen we hoe generieke AI-tools zoals ChatGPT, maar ook tools die meer op de academische omgeving zijn gericht zoals Elicit en Consensus, kunnen helpen bij verschillende fasen van het informatieverwerkingsproces.
• Reflecteren we op de grenzen en ethische aspecten van AI-gebruik.

Workshop “Zo word je factchecker”
Fake news! Het is inmiddels een gevleugelde term. Als een journalist een fout maakt of een verzonnen bericht rumoer veroorzaakt, dan valt al gauw de term ‘nepnieuws’. Nieuwscheckers houdt zich sinds 2009 bezig met het checken van discutabele nieuwsberichten. Berichten van gerenommeerde media, maar ook van vage clickbaitwebsites. Sinds 2021 maakt Nieuwscheckers deel uit van een Nederlands-Vlaams consortium van factcheckers, nieuwsmedia en onderzoekers dat zich bezighoudt met de bestrijding van desinformatie. In deze workshop gaat het over de diverse kanten van het factchecken: hoe controleer je of nieuws klopt? Welke tools gebruik je daarbij? Hoe ga je te werk? Aan de hand van diverse voorbeelden en opdrachten krijg je een kijkje in de keuken van de factchecker.

Workshop “Aan de slag met ChatGPT en andere generatieve AI in de biblio- en mediatheek”
Er gaat geen dag voorbij zonder dat Artificial Intelligence (AI) en Chat GPT-achtige applicaties in het nieuws komen. Deze zogenaamde generatieve AI-toepassingen kunnen rekenen op zowel positieve als negatieve reacties. Om een goed beeld te krijgen van wat dit soort applicaties nu precies zijn, wat ze doen, wat de voordelen, gevaren en de uitdagingen zijn voor het onderwijs, bibliotheek en mediatheek is het belangrijk om basiskennis -en inzichten te krijgen in AI en haar toepassingen. En dat leer je in deze workshop!

Bianca Kramer
Bianca Kramer is zelfstandig adviseur, data analist en workshop facilitator bij Sesame Open Science op het gebied van open science, open metadata en open infrastructuur. Bianca is (co)auteur van rapporten met analyses van publicatietypen in de Nederlandse wetenschappelijke output, het diamond open access landschap en de dekking en kwaliteit van metadata van Nederlandse onderzoeks­output in OpenAlex en OpenAIRE. Zij is ook betrokken geweest bij de ontwikkeling van open access monitoring met open bronnen in Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Bianca is medeoprichter van het Initiative for Open Abstracts (I4OA) en de Barcelona Declaration on Open Research Information. Daarnaast is ze docente bij VOGIN, GO en NISO, en bij de cursus ‘Scientometrics using open data’ in samenwerking met CWTS Leiden en Curtin Open Knowledge Institute (COKI).
| mastodon |

Workshop “OpenAlex in de praktijk: werken met open onderzoeksinformatie”
Je hebt het al vaak langs zien komen: OpenAlex. Maar wat is het precies? Hoe kun je er mee werken of erover adviseren? Wat zit erin en wat is de kwaliteit daarvan? En hoe verhoudt het zich tot databases als Web of Science, Scopus, Google Scholar, Dimensions en OpenAire? Deze workshop geeft je de informatie en hands-on vaardigheid.
Eerst kijken we wat OpenAlex is, we verkennen de aard van de data en de filosofie van het bedrijf achter OpenAlex. Waarin zijn die anders dan wat we gewend zijn? Op welke manieren kun je gebruik maken van de data? Is de database echt inclusiever en completer?
Daarna ga je zelf, individueel of in groepjes, werken met de webversie (of API) van OpenAlex om de functionaliteit te verkennen en te kijken wat het te bieden heeft voor verschillende use cases. Denk aan het zoeken van verschillende soorten wetenschappelijke ouput, maar ook aan het gebruiken van data voor beleid en onderzoeksevaluatie, of voor ‘research on research’. Er zijn kant-en-klare opdrachten, maar je kunt ook eigen tests uitvoeren.
Tenslotte hebben we gezamenlijk een discussie over hoe je OpenAlex een plaats kunt geven in je eigen workflow of in het dienstenpakket van je organisatie en over hoe OpenAlex past binnen de trend richting open onderzoeksinformatie.

Robin Ottjes
Robin Ottjes is medisch informatiespecialist bij de Medische Bibliotheek van het UMCG. Zijn werk kan worden omschreven aan de hand van drie thema’s, namelijk onderzoeker ondersteuning, onderwijs en innovatie. Dit omvat (onder andere) facultaire coördinator van PURE UMCG, het huidige onderzoeks-informatiesysteem van de Rijksuniversiteit Groningen, open access, research analytics, impact, identifiers, profielen en referentie management. Daarnaast zoekt hij altijd naar nieuwe tools of technologieën die het werk van artsen, onderzoekers en studenten makkelijker kan maken.
| web | X | li |

Workshop “Hoe kom ik nu aan de full-text?”
Dankzij het hybride werken is lang niet iedereen elke dag meer te vinden “on campus”, maar ook voor mensen thuis moet de toegang tot wetenschappelijke informatie en bibliotheekdiensten goed geregeld zijn. De bibliotheek heeft hierin een taak om bronnen zo bereikbaar mogelijk te houden, waar onze gebruikers ook werken. Daarnaast is de opkomst van open access publiceren de laatste jaren ook in een stroomversnelling geraakt. Dat een groot deel van het wetenschappelijk werk nu open access beschikbaar is, is natuurlijk erg mooi, maar de open access-artikelen zijn her en der verspreid over het web. Wat is de meest efficiënte manier om deze publicaties te vinden?
Ook niet onbelangrijk is dat toegang tot tijdschriften erg prijzig is en veel instituten hebben niet de middelen om een licentie op alle bronnen te nemen. Vooral organisaties buiten de academische wereld worstelen met toegang tot onderzoek. Bovendien moeten de organisaties met toegang de vraag stellen, wat zullen we doen als we plotseling de toegang tot een reeks tijdschriften verliezen om het abonnement is geannuleerd? Als de bibliotheek een artikel niet kan leveren, dan weten we dat onze gebruikers andere manieren zullen gebruiken om de pdf te krijgen. Echter, deze andere manieren bespreken we bijna nooit. Hoeveel verschillende manieren zijn er precies? Hoe werken ze?
Deelnemers van de workshop leren over alle mogelijke manieren, hulpmiddelen en krijgen tips om de full-tekst te vinden van wetenschappelijke publicaties. We bespreken “best practices” van bibliotheek-tools en diensten (Linkresolvers, Discovery, LeanLibrary, LibX, Apps, etc.) en testen we vooral alle alternatieve tools zoals EndNote Click (voorheen Kopernio), Unpaywall, CORE Discovery, OpenAccess-Button, LibKey Nomad, Google Scholar-Button en andere extensies of bookmarklets.
De tools die we willen laten zien zijn maar beperkt beschikbaar op smartphones of tablets. Neem daarom als het kan een laptop mee waarop in Edge, Chrome of FireFox extensies geïnstalleerd mogen worden.

Workshop “Bibliometrische visualisaties voor het bijhouden van wetenschappelijke literatuur”
Het is essentieel voor onderzoekers om een actueel overzicht te hebben van de literatuur in hun onderzoeksveld. Door het enorme aantal publicaties dat wekelijks in wetenschappelijke tijdschriften verschijnt kan het echter een uitdaging zijn om alle relevante literatuur bij te houden en een goed overzicht van een onderzoeksveld te krijgen. Bibliometrische visualisaties bieden hierbij ondersteuning. Deze visualisaties bieden een intuïtief overzicht van de relevante literatuur in een onderzoeksveld. Zo kunnen onderzoekers een beter inzicht krijgen in de structuur en de ontwikkeling van een veld en een indruk krijgen van de belangrijkste bijdragen en actoren in het veld.
Deze workshop is bedoeld voor iedereen die geïnteresseerd is in het maken van bibliometrische visualisaties. Tijdens deze workshop krijgen deelnemers een introductie in het werken met de VOSviewer softwaretool voor het maken van dit soort visualisaties. Deelnemers gaan zelf met de tool aan de slag en zullen begeleid worden in het maken van visualisaties van een onderzoeksveld naar keuze en op basis van een zelfgekozen databron (bijvoorbeeld OpenAlex, Dimensions, Lens, Scopus of Web of Science). Ze leren niet alleen hoe ze visualisaties kunnen maken, maar ook hoe ze deze kunnen interpreteren en gebruiken om een beter begrip te krijgen van de structuur en ontwikkeling van een onderzoeksveld. Tot slot biedt de workshop de mogelijkheid om de gemaakte interactieve visualisaties eenvoudig beschikbaar te maken en te delen met behulp van VOSviewer Online, de webversie van de tool.
Voor het praktische gedeelte van de workshop is een laptop vereist.

Jasper Klimbie
Jasper Klimbie is eveneens werkzaam als conversation designer en consultant voor Conversation Design Institute. Tussen 2018 en 2019 werkte hij voor Google aan de Nederlandse variant van de Google Assistant. Hij is afgestudeerd van UCLA Film School’s professional program in screenwriting en is werkzaam geweest in de advocatuur.
| li | web | youtube | cdi |

 
Workshop “AI voor Informatiespecialisten: Trends, toepassingen en de toekomst”
De wereld verandert razendsnel door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Nieuwe tools en technieken bieden ongekende mogelijkheden, maar roepen ook vragen op. Hoe blijf je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen? En hoe pas je AI effectief toe in je dagelijkse werk?
Deze workshop geeft je inzicht in de laatste AI trends en hun impact op informatiebeheer. Jurgen Gravestein & Jasper Klimbie, ervaren conversation designers van het Conversation Design Institute, nemen je mee in de wereld van AI en laten je zien hoe je deze technologie slim én verantwoordelijk in kan zetten.
In deze workshop:

• Krijg een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in AI
• Leer kritisch nadenken over de ethische aspecten van AI in informatiebeheer
• Ontdek praktische toepassingen van AI voor informatiespecialisten
• Deel ervaringen en ideeën met vakcollega’s

Geen technische voorkennis vereist.
BELANGRIJK: Deelnemers hebben een laptop met internettoegang nodig.
Bereid je voor op de toekomst van informatiebeheer. Schrijf je nu in!

Workshop “Grote hoeveelheden tekst analyseren als data”
Er wordt steeds meer tekst geproduceerd. Gelukkig komen er ook steeds meer tools beschikbaar om grip te houden op de grote hoeveelheid informatie die beschikbaar komt. In deze workshop gaan we een aantal tools leren die helpen om overzichten te creëren van (grote) datasets van teksten. Zo is het mogelijk om van boeken, wetenschappelijke papers, kranten, tweets of e-mails overzichten te maken en te ontdekken hoe verschillende thema’s zich door de tijd ontwikkelen en of er teksten zijn die afwijken van de rest. Tijdens de workshop gebruiken we hiervoor Voyant Tools, een online omgeving waarin verschillende van dit soort overzichten gemaakt kunnen worden zoals woordenwolken, topic models, woordentrends en afwijkende woorden per uitsnede. Om te oefenen kan je werken met een collectie teksten die ik klaar zet, maar als je zelf een dataset van teksten hebt is het nog mooier.

Workshop “Werken met Wikidata”
In de workshop wordt gekeken naar de mogelijkheden die Wikidata biedt om de datakwaliteit te verhogen van datasets van erfgoedinstellingen, met name van personen. Wikidata is een vrij bewerkbare linked open dataset waaraan wereldwijd informatie wordt toegevoegd. Dit heeft voor instellingen als voordeel dat de soms summiere informatie die in de eigen data aanwezig is via dit kanaal verrijkt wordt. Dit geeft een instelling met betrekkelijk weinig inspanning toegang tot gegevens als man/vrouwverdeling, de auteursrecht-vertegenwoordigers en andere instellingen die werken van een persoon hebben. Ook is de informatie als linked open data beschikbaar. Voor Google, Apple en Amazon is dat een welkome bron om gebruik van te maken voor het aanbieden van informatie in verschillende applicaties. Doordat Wikidata is opgezet als een referentiedatabase betekent dit dat de toegeleverde informatie en de bronnen daarvan beschikbaar komen in zoeksystemen zoals Google. Aan de hand van de collecties van Paleis het Loo en Wereldculturen wordt gekeken hoe op een gestructureerde wijze data toegevoegd, gemonitord en teruggehaald kan worden. Ook wordt praktisch ingegaan op de werkwijze binnen Wikidata, aandachtspunten waar rekening mee moet worden gehouden bij het gebruik van dergelijke dynamische data en handige hulpmiddelen zoals OpenRefine om zelf data te kunnen bewerken.

Workshop “Van start-up naar grown-up: beproefde AI-oplossingen voor gegevens­bescherming bij overheden”
Bent u klaar om zelf aan de slag te gaan met geavanceerde AI-tooling voor gegevensbescherming? In deze interactieve workshop neemt Leonard van der Leeden u mee in de geschiedenis en ontwikkeling van DataMask, nu “xxllnc Anonimiseren”, en laten we zien hoe deze oplossing wordt ingezet bij uitdagende toepassingen, zoals het pseudonimiseren van uitspraken bij de Hoge Raad.
De workshop start met een korte introductie waarin de evolutie van DataMask en de praktische mogelijkheden van de software worden toegelicht, waarbij een demonstratie van hoe AI-technieken zoals Natural Language Processing (NLP) en Named Entity Recognition (NER) helpen bij het beschermen van gevoelige gegevens zal worden gegeven. Aansluitend kunnen de deelnemers van de workshop met hun laptop aan de slag met het pseudonimiseren van teksten. Daarbij ligt de focus hoe eenvoudig, snel en effectief AI kan worden ingezet voor complexe vraagstukken van gegevensbescherming.
De workshop sluit af met een gezamenlijke bespreking van de resultaten en een evaluatie van de mogelijkheden en uitdagingen. Deze workshop biedt niet alleen kennis, maar ook praktische vaardigheden aan de deelnemers die wellicht direct toepasbaar zijn in de eigen werkomgeving.

Workshop: “Slimmer zoeken in Delpher”
Delpher is een ware goudmijn. Deze gratis toegankelijke databank bevat ruim 130 miljoen gedigitaliseerde pagina’s uit Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften uit de periode 1618-2005. Dat is zoveel dat je er makkelijk in kunt verdwalen. In de workshop laat Sanders zien hoe je, door slim gebruik te maken van zoekoperatoren, jokertekens en filtermogelijkheden, sneller de beste resultaten krijgt. Hij demonstreert verschillende zoekstrategieën die de deelnemers meteen gaan toepassen. Aan bod komen ook hoe je de gevonden data opslaat en hoe je AI kunt inzetten om de data te verwerken.

Workshop: “AI in literatuuronderzoek: ontwikkelingen en praktische toepassingen”
Artificial Intelligence speelt een steeds grotere rol in ons leven en helpt ons taken te vergemakkelijken. In deze workshop verkennen we hoe AI helpt om literatuuronderzoek te ondersteunen, versnellen en verbeteren. We vergelijken diverse AI-tools die helpen bij het zoeken, screenen, verwerken en lezen van wetenschappelijke literatuur. Daarnaast bespreken we hoe je onderzoekers, docenten, studenten en andere gebruikers in jouw instelling kunt informeren en ondersteunen bij het gebruik van AI.
Wat kun je verwachten?
• Overzicht: Wat weten we uit onderzoek over AI bij literatuuronderzoek?
• Praktische Tips: Leer hoe je AI-tools effectief kunt inzetten in je dagelijkse werk.
• Support: Hoe je onderzoekers, docenten, medewerkers en studenten ondersteunt.
• Samen Sterker: Deel je kennis en ervaringen om onze gezamenlijke expertise te vergroten.
Of je nu goed bekend bent met AI of net begint, deze workshop biedt voor ieder wat wils. Kom langs, laat je inspireren en deel je ervaringen!